Cefnogi Dysgu ac Addysgu mewn Ysgolion

Cynnwys y Rhaglen Ddysgu

Bydd darpariaeth y Rhaglen Ddysgu’n cynnwys tair elfen orfodol:

• Cymwysterau,

• Sgiliau Hanfodol

• Hyfforddiant yn y gwaith/i ffwrdd o’r gwaith

Yr isafswm gwerth credydau ar y cyfan sy’n ofynnol ar gyfer y Llwybr Lefel 2 mewn Cefnogi Dysgu ac Addysgu mewn Ysgolion yw 48 o gredydau.

Yr isafswm gwerth credydau ar y cyfan sy’n ofynnol ar gyfer y Llwybr Lefel 3 mewn Cefnogi Dysgu ac Addysgu mewn Ysgolion yw 62 o gredydau.

Gofynion mynediad

Rhaid i brentisiaid fod yn gyflogedig yn y sector addysg, mewn lleoliadau addysgol sy’n gweithio o fewn y cwricwlwm. Dylent fod yn rhoi sylw i fanylder a bod yn barod i weithio mewn amgylchedd tîm, gan hefyd fod yn fodlon gweithio gan ddefnyddio eu menter eu hunain pan fo’n ofynnol, ynghyd â bod â diddordeb mewn gweithio gyda phlant a/neu bobl ifanc ac ymrwymiad i wneud hynny.

Nid oes gofyniad penodol i unigolion gyflawni’r Brentisiaeth Sylfaen lefel 2 cyn ymgymryd â’r Brentisiaeth lefel 3. Fodd bynnag, bydd angen i gyflogwyr a darparwyr dysgu eu hargyhoeddi eu hunain bod unigolion sy’n ymgymryd yn uniongyrchol â lefel 3 yn meddu ar y sgiliau, y profiad a’r priodoleddau personol priodol ar gyfer y lefel o waith ac astudio sy’n ofynnol.

Rhaglen(ni) dd/dysgu'r llwybr prentisiaeth

Lefel 2: Cefnogi Dysgu ac Addysgu mewn Ysgolion

Lefel 2: Cefnogi Dysgu ac Addysgu mewn Ysgolion Cymwysterau

Rhaid i gyfranogwyr ennill un o’r cymwysterau cyfunol canlynol isod.

Edrychwch ar Atodiad 1 i weld y berthynas rhwng yr unedau cymhwysedd a gwybodaeth o fewn y cymhwyster cyfun.

Sgiliau Hanfodol Cymru (ESW)

Ieithoedd asesu cymwysterau Sgiliau Hanfodol Cymru yw Cymraeg a Saesneg.

Hyfforddi yn y gwaith / i ffwrdd o'r gwaith

Manylion y Cymhwyster yn y Gwaith/i Ffwrdd o'r Gwaith (Isafswm Credydau ac Oriau)

Tystysgrif Lefel 2 mewn Cefnogi Dysgu ac Addysgu mewn Ysgolion - 30 credyd

Mae'n rhaid cwblhau rhaglen gyfun o hyfforddiant yn y gwaith ac i ffwrdd o'r gwaith yn rhan o'r brentisiaeth, dros gyfnod cyfartalog o 12 mis/398 GLH.

Manylion Sgiliau Hanfodol yn y Gwaith/i Ffwrdd o'r Gwaith (Isafswm Credydau ac Oriau)

• 6 chredyd/60 GLH Lefel 2 Cyfathrebu Sgiliau Hanfodol Cymru
• 6 chredyd/60 GLH Lefel 1 Cymhwyso Rhif Sgiliau Hanfodol Cymru
• 6 chredyd/60 GLH Lefel 1 Llythrennedd Digidol Sgiliau Hanfodol Cymru

Lefel 3: Cefnogi Dysgu ac Addysgu mewn Ysgolion

Lefel 3: Cefnogi Dysgu ac Addysgu mewn Ysgolion Cymwysterau

Rhaid i gyfranogwyr ennill un o’r cymwysterau cyfunol canlynol isod.

Edrychwch ar Atodiad 2 i weld y berthynas rhwng yr unedau cymhwysedd a gwybodaeth o fewn y cymhwyster cyfun.

Sgiliau Hanfodol Cymru (ESW)

Ieithoedd asesu cymwysterau Sgiliau Hanfodol Cymru yw Cymraeg a Saesneg.

Hyfforddi yn y gwaith / i ffwrdd o'r gwaith

Manylion y Cymhwyster yn y Gwaith/i Ffwrdd o'r Gwaith (Isafswm Credydau ac Oriau)

Diploma Lefel 3 mewn Cymorth Arbenigol ar gyfer Dysgu ac Addysgu mewn Ysgolion – 44 o Gredydau City & Guilds a 53 o Gredydau NFCE Cache

Rhaid cwblhau rhaglen gyfunol o hyfforddiant yn y gwaith ac i ffwrdd o’r gwaith fel rhan o’r brentisiaeth dros gyfnod cyfartalog o 18 mis  / 455 o ODDA. 

Manylion Sgiliau Hanfodol yn y Gwaith/i Ffwrdd o'r Gwaith (Isafswm Credydau ac Oriau)

• 6 chredyd/60 GLH Lefel 2 Cyfathrebu Sgiliau Hanfodol Cymru
• 6 chredyd/60 GLH Lefel 2 Cymhwyso Rhif Sgiliau Hanfodol Cymru
• 6 chredyd/60 GLH Lefel 2 Llythrennedd Digidol Sgiliau Hanfodol Cymru

Gofynion eraill ychwanegol

Bydd y Brentisiaeth yn cynnwys gweithio gyda phlant/pobl ifanc a/neu oedolion agored i niwed. Felly, mae’n orfodol bod prentisiaid yn cael gwiriad Manylach gan y Gwasanaeth Datgelu a Gwahardd ac yn cofrestru gyda Chyngor y Gweithlu Addysg. Dylai prentisiaid gael rhaglen sefydlu drylwyr yn eu man gweithio hefyd. 

Dilyniant

Ceir gwahanol lefelau o gyfrifoldeb, gan gynnwys ymhlith eraill:

• Cynorthwyydd Addysgu– mae’n rhoi cymorth yn yr ystafell ddosbarth
• Cynorthwyydd Addysgu Lefel 3 / Cynorthwyydd Addysgu Arbenigol  – gall arwain grwpiau bychain neu ymyriadau
• CALU (Cynorthwyydd Addysgu Lefel Uwch) – gall arwain gwersi neu gymryd dosbarthiadau dan oruchwyliaeth

Bydd cyflawni Prentisiaeth mewn Cefnogi Dysgu ac Addysgu mewn Ysgolion yn arfogi unigolion â’r sgiliau a’r wybodaeth y mae eu hangen i gyflawni’r rôl bwysig a gwerthfawr hon mewn lleoliadau addysgol. Mae cyfleoedd cyflogaeth yn bodoli mewn lleoliadau addysgol (sy’n gweithio o fewn y cwricwlwm) yn y sector gwladol a’r sector annibynnol. Bydd hefyd yn paratoi unigolion ar gyfer rhagor o hyfforddiant, cymwysterau a datblygiad gyrfa yn ôl eu dyheadau gyrfaol a’r cyfleoedd gwaith sydd ar gael. 

Bydd cyfleoedd cynyddol i brentisiaid ysgwyddo ystod ehangach o gyfrifoldebau. Mae cyfleoedd yn bodoli i symud i mewn i rolau eraill yn y gweithlu ysgolion hefyd, e.e. mentoriaid dysgu neu dechnegwyr TGCh; ac i rolau ar draws y gweithlu plant ehangach, e.e. gofal plant, gwaith chwarae neu waith ieuenctid ar ôl cwblhau hyfforddiant pellach. 

Bellach ceir llwybr datblygiad gyrfa eglur o rolau cymorth dysgu yng Nghymru i statws Cynorthwyydd Addysgu Lefel Uwch (CALU) a graddau sylfaen. Gall y rhai sy’n gallu ateb gofynion mynediad ar gyfer hyfforddiant cychwynnol athrawon fynd ymlaen i ennill statws athro cymwysedig (SAC). Ceir cyfleoedd hefyd i ysgwyddo rolau newydd megis goruchwylio cyflenwi a goruchwylio arholiadau neu i symud ymlaen i rolau cymorth eraill y gall fod eu hangen mewn lleoliad addysgol penodol. Hefyd, efallai y bydd cyfleoedd i gamu ymlaen neu drosglwyddo i weithio mewn meysydd eraill yn y gweithlu plant ehangach.

Anogir prentisiaid i siarad gyda’u cyflogwyr a darparwyr dysgu i drafod yr opsiynau a allai fod ar gael i gwrdd â’u dyheadau gyrfaol. Ceir dolenni defnyddiol hefyd yn yr adran ‘Gwybodaeth am Gefnogi Dysgu ac Addysgu’.

Gwybodaeth am Gefnogi Dysgu ac Addysgu 

Trosolwg

Mae staff cefnogi dysgu ac addysgu mewn ysgolion a lleoliadau addysgol yn gweithio ochr yn ochr ag athrawon i helpu dysgwyr i gael mynediad at addysg, rhoi cymorth wedi’i dargedu, a chynnal amgylchedd dysgu cadarnhaol. Mae eu rôl yn cynnwys e.e. cefnogi gwersi, gweithio gyda dysgwyr unigol neu grwpiau, addasu deunyddiau dysgu a chyfrannu at ddiogelu a gofal bugeiliol.

Y nodweddion sy’n tanategu rôl staff cefnogi dysgu ac addysgu yw sgiliau cyfathrebu a gwaith tîm da, amynedd a’r gallu i addasu, dealltwriaeth am ddatblygiad plant a’r gallu i gefnogi anghenion dysgu amrywiol.

Dilyniant

Ceir gwahanol lefelau o gyfrifoldeb, gan gynnwys:

• Cynorthwyydd Addysgu– mae’n rhoi cymorth yn yr ystafell ddosbarth
• Cynorthwyydd Addysgu Lefel 3 / Cynorthwyydd Addysgu Arbenigol  – gall arwain grwpiau bychain neu ymyriadau
• CALU (Cynorthwyydd Addysgu Lefel Uwch) – gall arwain gwersi neu gymryd dosbarthiadau dan oruchwyliaeth

Mae’r dolenni isod yn darparu rhagor o wybodaeth i helpu prentisiaid, cyflogwyr a darparwyr i gael gwybod mwy am gyfleoedd ar gyfer cynorthwywyr addysgu:

Hwb:Cynorthwyo addysgu - Hwb

Ynglŷn â Hwb: Trwy Hwb, mae Llywodraeth Cymru’n darparu gwasanaethau dwyieithog, digidol i'r holl ysgolion a gynhelir i gefnogi dysgu ac addysgu trwy’r Cwricwlwm i Gymru. 

NAPTA:  Ynglŷn â NAPTA

Ynglŷn â NAPTA: Fe sefydlwyd Cymdeithas Genedlaethol y Cynorthwywyr Addysgu Proffesiynol (NAPTA) i ddarparu gwasanaethau arbenigol ar gyfer cynorthwywyr addysgu. Mae’n darparu ystod o wasanaethau arbenigol, gan gynnwys adnoddau a chymorth i helpu unigolion i ddatblygu o ran cefnogi dysgu ac i gyflawni gwelliant ysgol gyfan.

Consortia Addysg Rhanbarthol

GCA: Cefnogi Ein Hysgolion - Cynorthwywyr Addysgu

Ynglŷn â’r GCA: Y Gwasanaeth Cyflawni Addysg (GCA) yw’r gwasanaeth gwella ysgolion ar gyfer y pum awdurdod lleol yn Ne Ddwyrain Cymru: Blaenau Gwent, Caerffili, Sir Fynwy, Casnewydd, a Thorfaen.

ERW: ERW | Addysgwyr Cymru

Ynglŷn ag ERW: Mae consortiwm ERW (Education through Regional Working) yn darparu un gwasanaeth gwella ysgolion proffesiynol cyson ac integredig ar draws pedwar awdurdod lleol (Sir Gâr, Sir Benfro, Powys, Abertawe).

CCDC: Cynorthwywyr Addysgu - Dysgu Proffesiynol a Chefnogaeth - Gweithfan - CCDC

Ynglŷn â CCDC: Mae Consortiwm Canol De Cymru yn darparu Gwasanaeth Dysgu Proffesiynol a Chymorth wedi’i symleiddio i ysgolion ledled y rhanbarth – Pen-y-bont ar Ogwr, Caerdydd, Merthyr Tudful, Rhondda Cynon Taf a Bro Morgannwg

GwE: Hafan Ynglŷn â GwE: Sylwer, er bod y consortiwm wedi cael ei ddirwyn i ben ar 31 Mai 2025, fod ei wefan yn dal i fodoli er mwyn cyfeirio at wybodaeth. Roedd GwE yn cynnwys Conwy, Sir Ddinbych, Sir y Fflint, Gwynedd, Ynys Môn a Wrecsam.

Efallai yr hoffai dysgwyr a chanddynt ddiddordeb mewn addysg gorfforol ystyried

Cefnogi Dysgu ac Addysgu mewn Addysg Gorfforol a Chwaraeon Ysgol | Prentisiaethau

Cydraddoldeb ac Amrywiaeth

Dylai Llwybrau Prentisiaeth fod yn gynhwysol a dangos dull gweithredol o adnabod a dileu rhwystrau i fynediad a dilyniant. Dylai llwybrau hybu cyfle cyfartal i bawb, gan gynnwys pobl â nodweddion gwarchodedig fel a nodir yn Neddf Cydraddoldeb 2010.

Y nodweddion gwarchodedig a nodir yn y Ddeddf Cydraddoldeb yw oedran, anabledd, ailbennu rhywedd, hil, crefydd neu gred, rhyw, cyfeiriadedd rhywiol, beichiogrwydd a mamolaeth. Mae priodas a phartneriaeth sifil wedi’u cynnwys hefyd ond dim ond mewn perthynas â’r gofyniad i ddileu gwahaniaethu mewn cyflogaeth.

RHAID hefyd i ddarparwyr hyfforddiant a chyflogwyr gydymffurfio â’r ddyletswydd arall dan Ddeddf Cydraddoldeb 2010 i sicrhau na wahaniaethir yn erbyn ymgeiswyr o ran mynediad i’r diwydiant yn seiliedig ar y naw nodwedd warchodedig hynny.

Rhaid i gyflogwyr/darparwyr allu dangos bod eu harferion dethol, recriwtio a chyflogaeth yn gyson â’r Ddeddf Cydraddoldeb ac nad oes unrhyw arferion gwahaniaethol agored na chudd mewn perthynas ag unrhyw un neu rai o’r nodweddion gwarchodedig.

Anghenion dysgu ychwanegol (ADY)

Rhaid i ddarparwyr dysgu adnabod a chefnogi prentisiaid ag ADY o ddechrau eu prentisiaeth. Mae hyn yn cynnwys cynnal asesiadau cychwynnol i ganfod a oes rhwystrau i ddysgu a gwneud yn siŵr bod y cymorth cywir yn ei le. Rhaid i’r cynlluniau hyn gael eu hadolygu a’u diweddaru’n rheolaidd i adlewyrchu cynnydd ac anghenion newidiol y dysgwr.

Rhaid i ddarparwyr fod yn rhagweithiol i wneud yn siŵr bod prentisiaid ag ADY yn cael eu cadw a’u bod yn llwyddo. Mae hyn yn cynnwys hybu cydraddoldeb ac amrywiaeth, cydymffurfio â deddfwriaeth gwahaniaethu ar sail anabledd, a rhoi mynediad teg at gyfleoedd dysgu i’r holl ddysgwyr. Dylai darparwyr weithio gyda chyflogwyr, asiantaethau cymorth a rhanddeiliaid eraill i roi cymorth wedi’i deilwra sy’n diwallu anghenion dysgwyr unigol, gan gynnwys rhoi addasiadau rhesymol yn eu lle.

Y Gymraeg 

Dengys ymchwil fod arnom angen mwy o siaradwyr Cymraeg ym maes gofal plant. Mae hyn yn hanfodol i helpu i gyrraedd targed Llywodraeth Cymru yn Cymraeg 2050 i greu miliwn o siaradwyr Cymraeg, a hefyd i hybu tegwch a chynhwysiant yn gyson â Chynllun Gweithredu Cymru Wrth-hiliol.

Yng Nghymru, gellir cwblhau prentisiaethau yn Gymraeg neu yn ddwyieithog. Mae hyn yn helpu i greu gweithlu mwy amrywiol a chynrychiolaidd ac mae’n gyson â’r ymrwymiad yn y Cynllun Gweithredu i gyfleoedd teg ac amgylcheddau dysgu cynhwysol.

Fe greodd cyrff cyfrifol y sector adnoddau dwyieithog i ennyn ymgysylltiad dysgwyr a chyflogwyr trwy gefnogi gweithlu amrywiol. 

Ystyrir bod prentisiaethau’n llwybr hollbwysig i hybu mwy o amrywiaeth o unigolion i ymuno â’r sector ac felly mae’r llwybr wedi cael ei ddylunio fel ei fod yn ategu hyn:

• Mae amodau mynediad i’r llwybr hwn wedi cael eu gwneud yn hyblyg;
• Mae’r elfen wybodaeth o’r cymwysterau cyfunol ar lefel 2 a lefel 3 yn cynnwys unedau sy’n ymwneud â chydraddoldeb, amrywiaeth a chynhwysiant, h.y. 
• Prentisiaeth Sylfaen (lefel 2): Cydraddoldeb, amrywiaeth a chynhwysiant mewn gwaith gyda phlant a phobl ifanc (D/601/3321); Prentisiaeth (lefel 3): Hybu cydraddoldeb, amrywiaeth a chynhwysiant mewn gwaith gyda phlant a phobl ifanc (M/601/4070)
• Cynigir prentisiaethau ar egwyddor fframwaith pob oed

Cyfrifoldebau a hawliau cyflogaeth (CHC)

Nid yw Cyfrifoldebau a Hawliau Cyflogaeth yn orfodol mwyach. Ond argymhellir bod yr holl brentisiaid (yn enwedig y grŵp 16 oed – 18 oed) yn cael rhaglen sefydlu gan eu cwmni.

Cyfrifoldebau

Cyfrifoldeb Darparydd yr Hyfforddiant  a'r Cyflogwr yw sicrhau bod gofynion y Llwybr hwn yn cael eu bodloni yn unol â Chanllawiau Prentisiaethau Llywodraeth Cymru/Medr.

Gellir cael rhagor o wybodaeth gan: Medr

Diwygiadau dogfennau