Plymio a Gwresogi 

Cynnwys y Rhaglen Ddysgu

Bydd darpariaeth y Rhaglen Ddysgu’n cynnwys tair elfen orfodol:

• Cymwysterau

• Sgiliau Hanfodol

• Hyfforddiant On/Off yn y Gwaith

Cyfanswm y gwerth credyd lleiaf sydd ei angen ar gyfer Llwybr Lefel 3 (Plymio a Gwresogi) yw 140 credyd.

Gofynion mynediad

Mae’r Brentisiaeth hon yn addas ar gyfer dysgwyr sydd:  

• yn 16+ oed ac yn gweithio yn y maes crefft ar hyn o bryd

• wedi llwyddo yn yr holl asesiadau mynediad sector-benodol perthnasol (lle y bo’n briodol) 

• wedi ennill un neu fwy o’r canlynol (neu gymhwyster cyfwerth a gydnabyddir): 

  • cymhwyster Sylfaen mewn Adeiladu a’r Amgylchedd Adeiledig ar Lefel 2   

  • Cymhwyster Dilyniant mewn Peirianneg Gwasanaethau Adeiladu ar Lefel  2

• Diploma Cenedlaethol Bagloriaeth Cymru  

• TGAU gradd A-C ym mhob un o’r canlynol:- pwnc cyfathrebu, mathemateg a naill ai gwyddoniaeth neu bwnc technegol (e.e. Dylunio a Thechnoleg, Electroneg a.y.b.)  

• TGAU gradd A-C mewn TGAU Yr Amgylchedd Adeiledig CBAC 

   

Rhaglen(ni) dd/dysgu'r llwybr prentisiaeth

Lefel 3: Plymio a Gwresogi

Lefel 3: Plymio a Gwresogi Cymwysterau

Rhaid i gyfranogwyr ennill y cymhwyster cyfunol canlynol a gallant hefyd gwblhau'r cymhwyster gwybodaeth dewisol ychwanegol ar lefel 2.
Rhaid i gyfranogwyr gwblhau cymwysterau Sgiliau Hanfodol (neu gymwysterau cyfatebol) ar y lefelau a ddangosir isod, neu ddangos tystiolaeth ohonynt.

Sgiliau Hanfodol Cymru (ESW)

Mae ieithoedd asesu cymwysterau Sgiliau Hanfodol Cymru yn Saesneg-Cymraeg. 

Sylwer y gall/dylai tystiolaeth ar gyfer Sgiliau Hanfodol gael ei chasglu’n holistaidd ac o weithgareddau eraill er mwyn peidio â thynnu amser dysgu o’r prif feysydd crefft.  

Hyfforddi yn y gwaith / i ffwrdd o'r gwaith

Gall yr oriau hyn fod yn wahanol ar gyfer gweithwyr profiadol/hŷn gan ddibynnu ar eu profiad o ddiwydiant. Mae’r oriau’n cynnwys dysgu a datblygu a wnaed mewn ystod o leoliadau, gan gynnwys yn y gweithle dan gyfarwyddyd hyfforddwr perthnasol, e.e. mentor yn y gweithle. Dylai canolfannau a chyflogwyr gydweithio’n agos i bennu pa gyfran o’r hyfforddiant fydd yn digwydd mewn canolfannau ac mewn gweithleoedd.

Gofynion eraill ychwanegol

(Dewisol)

Mae'r llwybrau hyn yn ddewisol a gall y prentis gwblhau ei brentisiaeth a chael tystysgrif heb ymgymryd ag unrhyw ofynion ychwanegol.

Rhaid i ofynion ychwanegol gael eu harwain gan y cyflogwr.

Noder bod hyfforddiant ychwanegol ar gael i brentisiaid er mwyn bodloni gofynion cyflogwyr drwy brosiect peilot Microgymwysterau Medr. (Medr/2025/29: Cyllid ar gyfer y prosiect peilot Microgymwysterau Prentisiaeth 2025-26 – Medr)

Gall dysgwyr gwblhau un o'r llwybrau dewisol o blith:

1. Tanwydd Ffosil – Nwy Naturiol (mae hwn yn cyd-fynd â safonau asesu IGEM IG1 ac ACS)

2. Technolegau Amgylcheddol (mae hwn yn cyd-fynd â gofynion MCS)

Mae'r opsiynau hyn i'w gweld mewn mwy o fanylder isod:

*Llwybrau dewisol yn unig yw'r rhain (h.y. NID ydynt yn rhan orfodol o'r Brentisiaeth) 

Mewn mwy o fanylder:

Manylion Gofyniad Ychwanegol (Isafswm Credyd ac Oriau)

Plymio a Gwresogi Domestig (Dyfeisiau Dŵr a Gwresogi Canolog a Gaiff Eu Tanio gan Nwy) 

Cyfanswm y Cymhwyster: 1034 o oriau (Elfennau gwybodaeth 266 o oriau + Elfennau cymhwysedd 768 o oriau) 

Amcangyfrif o isafswm yr oriau Hyfforddi ar y cyfan ar gyfer y llwybr hwn: 1308 o oriau

Technolegau Amgylcheddol 

Cyfanswm y Cymhwyster: 549 Oriau hyfforddi (Elfennau gwybodaeth 91 o oriau + Elfennau cymhwysedd 458 o oriau)

Amcangyfrif o isafswm yr oriau Hyfforddi ar y cyfan ar gyfer y llwybr hwn: 823 o oriau

Nodiadau  

• Yn ychwanegol at yr oriau hyn byddem yn annog bod ymarfer pellach yn digwydd yn y gweithle. 

• Fel arfer dylai prentisiaethau gynnwys gofyniad ar gyfer cyflogaeth am o leiaf 30 o oriau’r wythnos fel rhan o’u Cytundeb Prentisiaeth. 

• Rhaid i’r holl oriau hyfforddi gael eu darparu yn ystod oriau gwaith wedi’u contractio dan Gytundeb Prentisiaeth neu yn ystod cyfnod o lai na 5 mlynedd cyn y dyddiad ymgeisio am dystysgrif Prentisiaeth. 

Rolau swydd

Mae’r brentisiaeth hon wedi’i bwriadu i roi’r cyfle i unigolion ddatblygu’r sgiliau a’r wybodaeth y mae eu hangen i osod a/neu gynnal a chadw systemau dŵr poeth ac oer, gwresogi canolog, draenio a gwrthsefyll y tywydd mewn adeiladau masnachol, diwydiannol a phreswyl gan gynnwys yr holl agweddau perthnasol o ran: 

• Gofynion a newidiadau technolegol 

• Rheoliadau a Gofynion Statudol ac Anstatudol 

• Arferion gweithio yn unol â gofynion Iechyd a Diogelwch 

• Gweithdrefnau arolygu, profi a chomisiynu 

• Gwaith ar Systemau Trydanol sy’n gysylltiedig â systemau plymio 

Yn dilyn cwblhau’r gofynion yn y Llwybr hwn dylai’r Prentis, fel lleiafswm, fod yn meddu ar y sgiliau craidd a’r wybodaeth graidd sy’n ofynnol i wneud y canlynol mewn modd diogel a chymwys:

• Cymhwyso deddfwriaeth iechyd a diogelwch ac amgylcheddol yn y sector peirianneg gwasanaethau adeiladu 

• Sefydlu a chynnal perthnasoedd yn y sector peirianneg gwasanaethau adeiladu 

• Cydlynu safle gwaith yn y sector peirianneg gwasanaethau adeiladu 

• Cyflawni gwaith trydanol ar systemau gwasanaethau adeiladu mecanyddol 

• Gosod a phrofi systemau plymio a gwresogi 

• Trin a chynnal a chadw systemau plymio a gwresogi 

• Arolygu a rhag-gomisiynu systemau plymio a gwresogi 

• Comisiynu systemau plymio a gwresogi 

• Datgomisiynu systemau plymio a gwresogi 

Yn ogystal, dylai'r Prentis hefyd allu: 

• Cymhwyso barn a chefnogaeth broffesiynol   

• Herio ymddygiadau/gweithgareddau anniogel 

• Dangos arloesedd drwy nodi meysydd i'w gwella a'u hawgrymu a/neu ddatblygu atebion arloesol 

• Adnabod a rheoli risgiau i chi'ch hun ac eraill 

• Cadwch yr ardal waith yn lân ac yn daclus 

• Rheoli eich amser eich hun yn effeithiol 

• Meddwl yn rhesymegol ac yn unol â gofynion y sefyllfa gan ddefnyddio rhesymu clir a dilys wrth wneud penderfyniadau i ymgymryd â'r cyfarwyddiadau gwaith 

• Gweithio'n effeithiol yn unigol ac mewn tîm 

• Gweithio yn unol â gofynion ansawdd 

• Gweithio'n gynhyrchiol 

• Gweithio'n ddiogel a sicrhau diogelwch pobl eraill 

• Gweithio o fewn lefel cymhwysedd eich hun a gwybod pryd i ofyn am gyngor gan eraill 

Drwy gydol y broses Brentisiaeth dylai'r Prentis, o leiaf, ddatblygu ac arddangos yr ymddygiadau sy'n dangos eu bod yn gyson: 

1. Grymusol 

2. Hyderus 

3. Gwisgo'n briodol  

4. Empathetic  

5. Teg 

6. Onest 

7. Rhagweithiol 

8. Cynhyrchiol  

9. Prydlon  

10. Dibynadwy 

11. Parch (o ran cydraddoldeb, amrywiaeth a chynhwysiant) 

Disgwylir y bydd dysgwyr llwyddiannus yn camu ymlaen o fewn y diwydiant Plymio a Gwresogi mewn swyddi cymwysedig megis cyflogedig neu hunangyflogedig, goruchwylwyr, rheolwyr. Bydd disgwyl i’r ymgeiswyr cymwysedig ddysgu’n barhaus er mwyn cynnal eu hymwybyddiaeth o’r rheoliadau sy’n effeithio ar y diwydiant a newidiadau/datblygiadau technolegol.

Dilyniant

Nod y Llwybr hwn yw sicrhau bod y dysgwyr llwyddiannus yn ennill:

• Y sgiliau a'r wybodaeth sy'n ofynnol gan y diwydiant i gyflawni cymhwysedd.

• Sgiliau sy'n gysylltiedig â swyddi a fydd yn cael eu defnyddio yn yr amgylchedd gwaith.

• Gwybodaeth a sgiliau sy'n cyd-fynd ag arferion gwaith, rheoliadau statudol ac anstatudol perthnasol.

• Sgiliau trosglwyddadwy a chraidd. 

• Y sail ar gyfer dilyniant gyrfa.

Pan fo prentisiaid wedi cwblhau’r Llwybr hwn, mae ganddynt nifer o opsiynau ar gyfer camu ymlaen gan gynnwys:

• Galwedigaethol: datblygu eich hun yn y rôl a cheisio dyrchafiad  

• Academaidd: defnyddio'r cymwysterau a enillir fel sail ar gyfer astudiaeth bellach a mynediad i Addysg Bellach neu Uwch fel y bo'n briodol

• Cyfuniad o Alwedigaethol ac Academaidd: ymgymryd ag astudiaeth ran-amser tra'n dal i weithio. Gall hyn fod fel rhan o Brentisiaeth Lefel Uwch strwythuredig (HLA) os yw hyn yn berthnasol/ar gael. 

Yn fwy penodol, yn dilyn cwblhau’r Brentisiaeth hon mewn Plymio a Gwresogi yn llwyddiannus bydd prentis wedi’i arfogi â’r sgiliau a’r wybodaeth, a bydd yn meddu ar y cymwysterau i:

• Gofrestru gyda’r JIB-PMES yn https://www.jib-pmes.org/ 
• Ceisio cofrestriad/cydnabyddiaeth gyda’r corff priodol sy’n ymwneud â thanwydd e.e. Diogelwch Nwy, OFTEC, HETAS neu MCS
• Camu ymlaen yn eu gyrfa gyda hyfforddiant pellach i mewn i rolau swyddi megis Technegydd, Dylunydd, Amcangyfrifwr, Rheolwr Prosiect, Goruchwylydd/ Rheolwr Safle/Gweithdy, Peiriannydd Siartredig, Peiriannydd Gwerthu neu Reolwr Masnachol  

Efallai y bydd dysgwyr yn dymuno ychwanegu at eu proffil sgiliau trwy gwblhau un neu fwy o’r llwybrau datblygu canlynol hefyd:

1. Tanwydd Ffosil – Olew (mae hwn yn cyd-fynd â gofynion OFTEC)*

2. Tanwydd Ffosil – Tanwydd Solet (mae hwn yn cyd-fynd â gofynion HETAS)*

* Nid yw'r llwybr yn rhan o'r fframweithiau prentisiaeth, ond gellir ei ddefnyddio ar gyfer enghreifftiau o'r cyfleoedd pellach i ddatblygu sgiliau'n barhaus sydd ar gael yn y sector.

Ceir rhagor o ganllawiau gyrfaol yn https://www.aphc.co.uk a www.snipef.org

Disgwylir y bydd ymgeiswyr llwyddiannus yn camu ymlaen o fewn y diwydiant Plymio a Gwresogi mewn swyddi cymwysedig megis cyflogedig neu hunangyflogedig, goruchwylwyr, rheolwyr.

Disgwylir dysgu parhaus gan yr ymgeiswyr cymwys er mwyn cynnal ymwybyddiaeth o'r rheoliadau sy'n effeithio ar y diwydiant a newidiadau/datblygiadau technolegol.

Hefyd, er nad oes gan y sector hwn ‘Drwydded i Ymarfer’ ar hyn o bryd cydnabyddir bod ein prentisiaethau’n ateb gofynion cymhwysedd y cynlluniau cardiau gwirfoddol a byddant yn eich galluogi i gofrestru ar Gynllun Ardystio perthnasol a gydnabyddir o fewn y diwydiant sy’n dystiolaeth yr ystyrir bod gweithredydd yn gymwys i gyflawni rôl swydd benodol yn effeithiol ac yn ddiogel.

Cydraddoldeb ac Amrywiaeth

Mae'n bwysig bod Llwybrau Prentisiaethau yn gynhwysol ac yn gallu dangos ymagwedd weithredol tuag at nodi a chael gwared ar rwystrau i fynediad a dilyniant. Dylai llwybrau hyrwyddo cyfle cyfartal rhwng personau sy'n rhannu nodweddion gwarchodedig a'r personau hynny nad ydynt fel y nodwyd yn Neddf Cydraddoldeb 2010.

Y nodweddion gwarchodedig a nodir yn y Ddeddf Cydraddoldeb yw oedran, anabledd, ailbennu rhywedd, hil, crefydd neu gred, rhyw, cyfeiriadedd rhywiol, beichiogrwydd a mamolaeth. Mae priodas a phartneriaeth sifil hefyd wedi'i chynnwys er mai dim ond mewn perthynas â'r gofyniad i ddileu gwahaniaethu mewn cyflogaeth.

Rhaid i ddarparwyr hyfforddiant a chyflogwyr hefyd gydymffurfio â'r ddyletswydd arall o dan Ddeddf Cydraddoldeb 2010 i sicrhau na wahaniaethir yn erbyn ymgeiswyr o ran mynediad i'r diwydiant yn seiliedig ar y naw nodwedd warchodedig hynny.

Yn hanesyddol, nid yw’r Diwydiant Plymio a Gwresogi wedi bod yn ddewis traddodiadol o ran gyrfa i fenywod. Fodd bynnag, mae menywod yn cymhwyso ac yn gweithio’n llwyddiannus yn y sector a rhoddir anogaeth ar gyfer hyn.

Mae'r cyrff sectoraidd yn gweithio ar lefelau lleol, rhanbarthol a chenedlaethol i nodi a mynd i'r afael â materion sy'n ymwneud â chydraddoldeb ac amrywiaeth. Cefnogir y gwaith hwn gan lywodraeth leol/cenedlaethol, cyrff anllywodraethol/asiantaethau ac Undebau perthnasol.   

Mae'n ofynnol bod recriwtio prentisiaid yn agored ac yn deg i bawb sy'n bodloni'r meini prawf dethol, waeth beth fo'u rhyw, tarddiad ethnig, crefydd/cred, cyfeiriadedd rhywiol neu anabledd. 

Rhaid i bob partner sy'n ymwneud â chyflawni'r brentisiaeth a chyflogwyr fod yn ymrwymedig i bolisi o gyfle cyfartal a rhaid bod ganddynt bolisi a gweithdrefn cyfle cyfartal ffurfiol ar waith.  

Rhaid i gyflogwyr/darparwyr allu dangos nad oes unrhyw arferion gwahaniaethol neu gudd wrth ddethol a chyflogaeth. Rhaid i bob gweithgaredd hyrwyddo, dethol a hyfforddiant gydymffurfio â deddfwriaeth berthnasol megis Deddf Cydraddoldeb 2010.  

Bydd darparwyr yn monitro ymarfer a gweithdrefnau cyfle cyfartal yn eu sefydliad eu hunain ac yn cymryd camau cadarnhaol pan fo angen. Argymhellir hefyd bod cyflogwyr/darparwyr yn cynnal cyfweliad ymadael os yw'r prentis yn gadael y rhaglen cyn ei chwblhau. 

Cyfrifoldebau a hawliau cyflogaeth (CHC)

Nid yw Cyfrifoldebau a Hawliau Cyflogaeth (ERR) bellach yn orfodol.  Ond argymhellir bod pob prentis (yn enwedig y grŵp 16 oed -18 oed) yn derbyn rhaglen sefydlu cwmni.

Cyfrifoldebau

Cyfrifoldeb y Darparwr Hyfforddi a'r Cyflogwr yw sicrhau bod gofynion  mae'r llwybr hwn yn cael ei ddarparu yn unol â Phrentisiaethau Llywodraeth Cymru/Medr  Arweiniad. 

Gellir cael rhagor o wybodaeth gan: Medr

Diwygiadau dogfennau